Shoqata Maqedonase “Ilinden”-Tiranë ju uron Krishtlindjet dhe Vitin e Ri 2023, duke ju uruar shumë suksese personale dhe një vit të begatë! Faleminderit për bashkëpunimin e deritanishëm. Ju urojmë një Krishtlindje të gëzuar dhe të lumtur dhe një Vit të Ri të lumtur dhe të suksesshëm. – thuhet në urimin e nënshkruar nga Nikolla Gjurgjaj, kryetar i Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë.
Grupi Punues i Pakicave Sllave dhe Unioni Kederal i Kombësive Evropiane, falënderoj për të gjitha kontributet e të gjithë anëtarëve, e kemi bërë këtë vit një vit shumë të suksesshëm në kuadër të Unionit Federal të Kombësive Evropiane. Ju urojmë festa të gëzuara dhe të shëndetshme dhe një 2023 të lumtur!
Urimet e Krishtlindjeve dhe Vitit të Ri në disa gjuhë nga Grupi Punues i Pakicave Sllave në FUEN.
Veselé Vianoce a Šťastný Nový Rok! [Slowakisch]
З Різдвом і новим роком! [Ukrainisch]
Sretan Božić i Nova Godina! [Kroatisch]
веселого Рождества и счастливого Нового года! [Russisch]
Wjasołe gódy a měrny start do nowego lěta! [Niedersorbisch]
Wesołych Świąt i Szczęśliwego Nowego Roku! [Polnisch]
Линк: https://agsm.fuen.org/de/article/Frohe-Festtage-und-Prosit-2023
Shoqata maqedonase “Ilinden”-Tiranë është anëtare e Unionit Federal të Kombësive Evropiane (FUEN) që nga 16 maj 2015 dhe është pjesë e grupit të punës së pakicave sllave.
Kryetari i Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë, Nikola Gjurgjaj mori pjesë në prezantimin e një studimi Sa të barabarta janë organizatat e pakicave? Prezantoi studimin FUEN mbi projektin “Gratë e Minoriteteve”.
Në eventet FUEN ne shpesh përjetojmë që raporti gjinor nuk është i balancuar. Në konventat, konferencat dhe takimet tona vjetore, marrin pjesë dukshëm më shumë burra sesa gra. Por edhe në një kuptim cilësor, nëse shikoni fjalimet dhe panelistët, gratë janë të nënpërfaqësuara – dhe kjo pamje është shpesh përfaqësuese e pranisë së tyre të përgjithshme në organet qeverisëse. “Kjo na dha ushqim për të menduar në FUEN dhe lindi ideja e projektit Minority Women,” shpjegoi Sekretarja e Përgjithshme e FUEN Eva Pences në fillimin e takimit të sotëm online, ku morën pjesë rreth 20 persona nga organizatat anëtare të FUEN nga 13 vënde .
Cila është status quo-ja? A janë gratë në minoritete pakicë, në organet dhe udhëheqjen zyrtare? Sa e barabartë është në organizatat tona? Cilat janë sfidat? Për të marrë përgjigje për këto pyetje dhe për të vlerësuar status quo-në, ne dërguam një pyetësor tek organizatat tona anëtare në nëntor. Jemi të kënaqur që morën pjesë mbi 40 organizata dhe në këtë mënyrë ndihmuan për të marrë një pasqyrë gjithëpërfshirëse.
Rezultatet e këtij hulumtimi u prezantuan në fillim të takimit nga Zora Popova, zyrtare shkencore e FUEN. Përgjigjet treguan se gratë në thelb janë të përfaqësuara mirë në organizata, veçanërisht në fushën operative, ndërsa burrat dominojnë pozitat drejtuese, d.m.th. në kryesi apo borde. “Gratë bëjnë punën ndërsa burrat ulen në udhëheqje”, e përmblodhi situatën Zora Popova. Për sa i përket njohurive dhe udhëzimeve për barazinë gjinore, u konstatua se rreth dy të tretat e organizatave pjesëmarrëse kanë njohuri, por shumë pak prej tyre kanë dokumente zyrtare ose udhëzime për barazinë gjinore në organizatë. Vështirë se dikush ka ndjekur trajnime për këtë temë.
“Rezultatet tregojnë se ka nevojë për barazi më të madhe gjinore”, theksoi Zora Popova. “Pengesa kryesore e përmendur është roli tradicional i gruas, i cili nuk lë kohë për aktivitete të tjera mes familjes dhe punës. Një fakt që mund të konfirmohet nga Evgenia Natsulidou, pjesëmarrëse në takim. “Ajo që gratë kanë arritur përmes lëvizjes së grave është të kenë një zgjedhje. Por: femrat sot kanë ende shumë përgjegjësi private, ndërsa meshkujt fokusohen në karrierën e tyre”.
Megjithatë, mungesa e promovimit, mungesa e ndërgjegjësimit apo stereotipeve në organizatë janë gjithashtu pengesë për barazi më të mirë gjinore, tregojnë rezultatet. Si masa të nevojshme, pjesëmarrësit e studimit përmendën trajnimin e menaxhimit, mbështetjen nga ekspertët si dhe ngritjen e ndërgjegjësimit për këtë temë në mënyrë që të ndërgjegjësohet në radhë të parë.
Projekti Minority Women do të fokusohet në shkëmbimin e ideve për aktivitete të mundshme në të ardhmen dhe në eksplorimin e përmirësimeve të mundshme. Cilat mjete mund të përdoren për të sjellë ndryshim drejt përfaqësimit më të mirë të grave në organizatat e pakicave? Kjo është ajo për të cilën duhet të punojmë në takimet dhe diskutimet e ardhshme. Një nga idetë është që të prezantohen gratë nga pozitat drejtuese dhe aktive në minoritete si një shembull i tejkalimit të stereotipeve. Pjesëmarrësit u pajtuan me këtë qasje. “Të ndihmojmë njëri-tjetrin mund të jetë një zgjidhje. Ne duhet t’i motivojmë gratë që të mos kërkojnë gjithmonë falje dhe të luftojnë kundër diskriminimit të fshehur që të gjitha gratë përjetojnë në jetën e tyre të përditshme”, tha Elisa Ferekidou. Dhe nuk është e parëndësishme: “Duhet të përfshijmë burrat për t’u marrë me problemin”, shtoi Eugenia Natsulidou.
Gosta Toft, Zëvendës Presidente e FUEN, inkurajoi të gjithë të pranishmit që të qëndrojnë në krye të çështjes dhe të planifikojnë aktivitete të mëtejshme. FUEN ka një rol të rëndësishëm si ndërmjetës i njohurive dhe forcë shtytëse.
Si mund t’i ndihmojmë partnerët tanë të zhvillojnë strategji dhe udhëzime për barazinë gjinore? Si mund t’i motivojmë gratë që të marrin role më aktive në organizatat e tyre dhe në ngjarjet tona? Këto janë pyetjet që do të marrin përgjigje gjatë projektit dhe – në rastin më të mirë – do të vihen në praktikë. Projekti po zbatohet falë Ministrisë Federale të Punëve të Brendshme të Republikës Federale të Gjermanisë.
Krijimi i Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë më 6 shkurt 2009 ishte një sfidë e jashtëzakonshme për maqedonasit në Republikën e Shqipërisë veçanërisht për banorët e zonës së Gollobordës, Prespës, Gorës dhe Vrnikut. Gjatë punës së tij u lind nevoja për informimin e anëtarëve dhe përkrahësve të Shoqatës, e cila u bë mbrojtëse dhe promovuese e njohur e traditës, kulturës dhe historisë maqedonase në Republikën e Shqipërisë.
Prandaj, në qarqet më të larta të Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë u mor vendim që të botohet një gazetë në të cilën përmbajtja do t’i referohet punës së Shoqatës, dhe artikuj nga shkenca që kanë të bëjnë me maqedonasit në Republikën e Shqipërisë. Një pjesë e gazetës, sipas nevojave, duhet t’i kushtohet informacioneve nga përditshmëria e maqedonasve në Republikën e Shqipërisë, e veçanërisht në fshatrat e zonës së Gollobordës, Prespës, Gorës dhe Vrnikut.
Sipas Vendimit, numri i parë i gazetës maqedonase “Ilinden” doli në mars të vitit 2011 në Tiranë, dhe në vitet në vijim u shndërrua në një lajmëtar për të gjitha veprimtaritë e maqedonasve në Republikën e Shqipërisë. Sot gazeta shpërndahet në zonat e Shqipërisë të banuara nga maqedonas etnikë: Golo Brdo, Gora, Mala Prespa dhe Vrbnik, si dhe në qytetet më të mëdha me popullsi të madhe maqedonase si Tirana, Durrësi, Elbasani, Pogradec, Korça, Bilishta. , Kuks . Sipas reagimeve të deritanishme të lexuesve, gazeta maqedonase “Ilinden” është bërë zë për jetën, zakonet kulturore dhe fetare të pakicës kombëtare maqedonase në Shqipëri.
Gazeta maqedonase “Ilinden” ka një version të printuar dhe është në dispozicion online përmes portalit www.vesnik-ilinden.com. Për të interesuarit, ju njoftojmë se të gjithë numrat e gazetës maqedonase “Ilinden” gjenden edhe në Bibliotekën Kombëtare në Tiranë, në Bibliotekën Kombëtare dhe Universitare “Sht. Kliment Ohridski” në Shkup, Biblioteka e Institutit për Kulturë të Vjetër Sllave – Prilep, si dhe në Bibliotekën e Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë, në Bibliotekën e Kuvendit të Republikës së Shqipërisë dhe në Bibliotekën e Institucionit Kombëtar. “Grigor Prliçev – Ohër”
Redaksia e gazetës maqedonase “Ilinden” falënderon të gjithë bashkëpunëtorët, përkrahësit dhe besimtarët e mëparshëm. Njëkohësisht, ai fton të gjithë të interesuarit për gjendjen e maqedonasve në Republikën e Shqipërisë që gjatë vizitës në bibliotekat e përmendura ta shfrytëzojnë gazetën maqedonase “Ilinden”.
Kryetari i Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë, Nikolla Gjurgjaj, ka takuar z. Aleksandar Kostiq, kryetar i Bashkësisë Lokale të Galicnikut, Komuna Mavrovë – Rostushë, Maqedoni. Në bisedën e përzemërt u shpreh qëndrim i përbashkët për avancimin e bashkëpunimit në mes të Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë dhe Bashkësisë Lokale të Galiçnikut dhe bashkëpunimin në kuadër të manifestimit të dasmës Galike. Sigurisht, në kuadër të kompetencave të tij, Kostiq shprehu gatishmërinë e tij për të ndihmuar në përmirësimin e të drejtave të pakicave të maqedonasve në Republikën e Shqipërisë. Gjurgjaj shprehu mirënjohjen e madhe, siç e konsideron ai, takimin e menjëhershëm dhe të përzemërt.
Shoqata maqedonase “Ilinden”-Tiranë, me rastin e festës së madhe të krishterë të Shën Klimentit të Ohrit, i dërgoi një urim Kryepeshkopit të Ohrit dhe Maqedonisë dhe Justiniana Prima, z.z Stefan dhe të gjithë maqedonasve kudo që ndodhen. Në emrin tim personal, në emër të shoqatës dhe të gjithë maqedonasve në Shqipëri, ju dërgojmë urime me rastin e festës së madhe të krishterë, ditën e Shën Klimentit të Ohrit, mrekullibërësit. Duke i uruar festën Kryepeshkopit të Ohrit dhe Maqedonisë dhe Justiniana Prima, z.z Stefan, anëtarëve të Sinodit të Shenjtë të Ipeshkvijve, murgjve dhe klerikëve të nderuar dhe të gjithë besimtarëve, urojmë që ditën kushtuar patronit të KOM-OA-së ta kalojnë shëndoshë e mirë, ndër të tjera, thuhet në urimin e nënshkruar nga kryetari i shoqatës Nikolla Gjurgjaj. Shën Kliment Ohrit, i cili ka lënë jo vetëm një trashëgimi të madhe shpirtërore dhe ndriçuese, por edhe me shembull personal tregoi në vepër se çfarë do të thotë mëshirë, zell, durim dhe solidaritet.
Kryetari i Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë, Nikolla Gjurgjaj, mori pjesë në manifestimin e organizuar nga Bibloteka Kombëtare “Grigor Prliçev – Ohër” me rastin e Shën. Klimenti i Ohrit – Shënjt mbrojtës i Ohrit. Në këtë manifestim prof.dr.Pavle Mitreski dhe prof. Dr Naum Tselakoski. Festimi përfshinte promovimin e bashkëpunimit në mes të Shoqatës Maqedonase “Ilinden” – Tiranë dhe Biblotekës Kombëtare “Grigor Prliçev – Ohër” . Në të njëjtën kohë, z. Gjurgjaj dhuroi të gjithë numrat e gazetës “Ilinden” dhe botime të tjera të Shoqatës Maqedonase “Ilinden”-Tiranë.
Me këtë rast ai shprehu besimin se botimet do të pasurojnë koleksionin e literaturës dhe periodikëve për maqedonasit në Shqipëri, i cili gjendet në Bibliotekën Kombëtar “Grigor Prliçev – Ohër”. Në fjalën e tij, z. Gjurgjaj falënderoi z. Milço Jovanoski, për bashkëpunimin dhe interesimin për donacionin e gazetës maqedonase “Ilinden” dhe edicioneve të tjera të Shoqatës.
Nga ana e saj dhe kryesia e Biblotekës Kombëtar “Grigor Prliçev – Ohër”, falënderoi kryetarin e shoqatës Nikolla Gjugjaj për donacionin, duke theksuar se pasuron fondin e Bibliotekës me këtë material të rëndësishëm informues për jetën dhe veprimtarinë e maqedonasve në Republikën e Shqipërisë. Me këtë rast, Shoqata Maqedonase “Ilinden”-Tiranë ua uron ditën e Shënjt mbrojtës i Ohrit dhe punonjësve të Biblotekës Kombëtar “Grigor Prliçev – Ohër”, me besim për bashkëpunim të mëtutjeshëm.
Katedra i gjuhës maqedonase në Universitetin e Tiranës tashmë është më se i nevojshëm. Jo vetëm për shkak të interesimit të madh për maqedonishten nga gjeneratat e reja të Minoritetit kombëtar maqedonas, i cili është i dyti më i madh në mesin e minoriteteve në Republikën e Shqipërisë, por edhe për të mundësuar që të gjithë studentët që studiojnë filologji në Tiranë të mund të studiojnë gjuhën maqedonase. Ky leksion do të ishte vendimtar për avancimin e lidhjeve kulturore ndërmjet dy popujve dhe dy vendeve, për zhvillimin e marrëdhënieve të mira fqinjësore dhe për ndërtimin e urave të reja të bashkëpunimit ndërmjet mjedisit shkencor akademik maqedonas dhe atij shqiptar.
Kjo, ndër të tjera, u theksua në takimin e drejtorit të Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhë, Letërsi dhe Kulturë Maqedonase në Universitetin “St. Kirili dhe Metodi” në Shkup (MSMJLK në UKIM), prof. Vesna Mojsova-Çepishevska dhe kryetari i Shoqatës Maqedonase “Ilinden” nga Tirana, Nikolla Gjurgjaj. Në takim, Gjurgjaj i dorëzoi UKIM-së kërkesën zyrtare të Shoqatës për riaktivizimin e katedrës të Gjuhës Maqedonase në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja në Universitetin e Tiranës.
Siç u theksua në takim, përveç gatishmërisë së UKIM-së, për realizimin e kërkesës është i domosdoshëm edhe interesi i Universitetit të Tiranës, dhe vendimtar janë angazhimet nga institucionet e vendit tonë, dhe më pas edhe angazhimet për të siguruar burime financiare për funksionimin e katedrës. MSMJLK në UKIM në kuadër të kompetencave të veta, duke qëndruar pas vendosmërisë për rritjen e prezencës së gjuhës maqedonase në universitetet e huaja, shpreh vendosmërinë dhe gatishmërinë për të ofruar materiale dhe ekspertizë të nevojshme që do të garantonin mësim të suksesshëm të gjuhës, letërsisë dhe kulturës maqedonase. Por edhe për t’u përkushtuar ndaj institucioneve, në një kontekst më të gjerë për të kuptuar se sa e rëndësishme dhe e nevojshme është që Universiteti i Tiranës të jetë një qendër e arsimit të lartë ku do të studiohen studimet maqedonase.
Në takim u diskutua edhe për situatën aktuale me maqedonishten në Tiranë. Në të kaluarën, para disa vite, Universiteti i Tiranës ka funksionuar pedagog në gjuhën maqedonase, që është një konfirmim i interesit të dëshmuar për maqedonishtet në komunitetin akademik shqiptar. Por për shumë vite në Universitetin e Tiranës, për fat të keq, maqedonishtja nuk mësohet fare, siç theksohet nga shoqata maqedonase “Ilinden” interesimi është i madh, dhe për këtë arsye, riaktivizimi i katedrës është tashmë i nevojshëm.
Mojsova – Çepishevska dhe Gjurgjaj ndanë mendimin se ky ligjëratë do të kontribuojë jo vetëm në prezencën e maqedonishtes në mjedisin akademik shqiptar, por edhe në bashkëpunim në zhvillimin e filologjisë maqedonase dhe shqipe, sepse me njohjen e mirë të të dyja gjuhëve. në të dy vendet mund të arrihen hapa të përbashkët në avancimin e studimeve ballkanike. Në të njëjtën kohë, siç u përmend, puna e lektorit do të hapte perspektiva për projekte të përbashkëta kërkimore-shkencore, por edhe për aktivitete të reja në fushën e kulturës që do të mundësonin sinteza të reja mes dy kombeve.
MSMJLK në UKIM vazhdon me aktivitetet për arritjen e misionit të saj për zhvillimin dhe afirmimin e maqedonishtes së huaj dhe me avokimin e qendrave të reja në botë ku do të studiohet gjuha, letërsia dhe kultura maqedonase. Së fundmi ka filluar punën Departamenti i Gjuhës Maqedonase dhe Ligjërata në Universitetin e Ankarasë dhe tashmë janë duke u zhvilluar aktivitete për hapjen e një ligjërate në gjuhën maqedonase në Pekin. Në kuadër të kompetencave të veta, MSMJLK në UKIM do të angazhohet për zbatimin e iniciativës për leksione në gjuhën maqedonase në Tiranë.
Shoqata Maqedonase “Ilinden”-Tiranë ju uron 28 Nëntorin, Ditën e Pavarësisë së Republikës së Shqipërisë dhe 29 Nëntorin e vitit 1944 – ditën e çlirimit nga pushtimi nazifashist.
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, midis shtetit jugosllav dhe atij shqiptar u vendosën marrëdhënie të mira. Në bazë të disa marrëveshjeve dypalëshe, në Shqipëri popullsia maqedonase u lejua të mësonte në gjuhën amtare. Mësuesit maqedonas u dërguan nga shteti jugosllav për të vendosur mësimin në gjuhën maqedonase. Në përputhje me marrëveshjen dypalëshe lidhur me mësimdhënien, përgjegjësit për nxjerrjen e vendimeve për mësuesit e emëruar ishin Kryeinspektorët e Arsimit të Qarkut. Kështu për mësuesit e emëruar nga rrethi i Manastirit ishte Ilija Jankulovski. Vendimet për shpërndarjen e mësuesve në Shqipëri me firmën e tij janë marrë nga:
– Kire Sterjeski – emërohet mësues në shkollën e fshatit. Pustec nga 20 nëntor 1944. Në shkollë qëndroi deri në fund të qershorit 1946.
– Nikolla Markovski – emërohet mësues në shkollën e fshatit. Shulin nga 20 nëntor 1944. Në shkollë qëndroi deri në fund të qershorit 1945.
– Risto Sterjovski – emërohet mësues në shkollën e fshatit. Gorica nga 1 shtatori 1945. Në shkollë qëndroi deri në fund të qershorit 1947.
– Tomë Todorovski – emërohet mësues në shkollën e fshatit. Tuminet nga 1 shtatori 1945. Në shkollë qëndroi deri në fund të vitit 1947.
– Nikolla Berovski Nikollovski – emërohet mësues në shkollën e fshatit Goricë nga 01.09.1945. Ai u martua në Shqipëri dhe qëndroi atje gjatë gjithë jetës së tij.
Nxënësit në shkollë studionin lëndët mësimore: gjuhë amtare maqedonase, aritmetikë, histori, gjeografi, shkenca natyrore, këndim, vizatim, edukatë fizike.
Në periudhën pas Byrosë Informative, mësuesit maqedonas u përjashtuan, por mësimi i gjuhës amtare maqedonase vazhdoi në shkollat e rajonit të Prespës. Nuk është sekret se edhe sot fëmijët maqedonas mësojnë shqip për herë të parë në shkollë, sepse gjuha maqedonase flitet në shtëpi.
Kjo situatë shekullore nuk u shkon për shtat ëndërrimtarëve të ëndrrës sanstefane të Bullgarisë së Madhe. Prandaj ata filluan një sulm intensiv ndaj maqedonasve në Shqipëri që ata të rilindnin dhe të shkruanin bullgarë. E kanë sukses deri diku sepse me kalimin e viteve shohim që ka njerëz që pështyjnë qumështin e nënës dhe ushqehen me helme bullgare. Janë edhe ata frikacakët e paraardhësve maqedonas që ndihmojnë më shumë në “gjetjen e bullgarëve të rinj” në Shqipëri.
Po ata frikacakë, të cilët fatkeqësisht me gënjeshtra, fshehje dhe mashtrime të popullatës maqedonase, arritën të fitojnë besimin e tyre dhe të hyjnë në strukturat drejtuese të komunës së vetme maqedonase në Shqipëri, Komunës Pustec.
Pikërisht aty dhe pikërisht në fshatrat që përmendëm më sipër, një delegacion bullgar ishte në një “vizitë bamirësie” këto ditë. Kështu, “për hir të bullgarëve”, delegacioni, i shoqëruar nga frikacakë dhe spërkatës të gjakut të vet maqedonas, dhuroi disa karrige dhe libra bullgarë. Natyrisht, e gjithë kjo e shoqëruar me deklarata pompoze për publikun dhe njoftime në faqen zyrtare të Ministrisë së Jashtme të Bullgarisë.
Me këtë rast, Shoqata Maqedonase “Ilinden”-Tiranë falënderon të gjithë donatorët e mëparshëm dhe të ardhshëm për librat bullgarë të dhuruar, të cilët në këto muaj dimri do të jenë material i mirëseardhur për ndezjen e sobave shtëpiake në shtëpitë maqedonase.
Shfrytëzojmë këtë rast edhe për t’u kujtuar përfaqësuesve maqedonas qeveritarë dhe joqeveritare që “vizitojnë” maqedonasit në Shqipëri që të mos parakalojnë para tyre, por të ndërmarrin hapa konkretë për të zhdukur rriqrën bullgare nga indet maqedonase në Shqipëri.